संक्षिप्त परिचय

केहि दशक अघि सम्म सदरमुकाम इलाम बजार अतिरिक्त पूवमा फिक्कल र पश्चिममा मंगलबारे इलाम जिलाका मुख्य व्यपारिक केन्द्र थियो । मंगलबारेको पाँचथर र झापा बीच पनि व्यापार थियाे । पहिले बुधबारका दिन, हाल वडा नं ४ मा अवस्थित, तल्लाे बुधबारे भने ठाउँमा बजार लाग्थियाे । टाढा बाटो भएकाले बुधबारको हाट व्याउन मंगलबार कै बेलुका आफुले बेच्ने समान बोकेर व्यापारीहरू आइपुग्थे । यसरी मंगलबार बेलुका यो डाँडामा हाट सरहनै भयो  त्यसैले यसलाई मंगलबारे भिनएको हुनसक्ने अनुमान छ । बुधबार लाग्ने यहाँको हाट इलामका सबै हाट भदा ठुलो मानियाे । तल्लाे बुधबारेमा हाट लाने ठाउँ साँघुरो भयो भनेर २०१५/१६ साल तिर इलामका तत्कालिन बडाहाकीम सतबीर लामाको अगुवाइमा बुधबारे हाटलाई मंगलबारे डाँडामा सारियो तर हाट भने बुधबारनै लाग्ने चलन रहयाे र अझै पनि कायमै छ ।  पंचायती व्यावस्था अन्तर्गत पंचायत गठन हँदा मंगलबारे एउटा गाउँ पंचायत भयो। प्रजातन्त्र पुनस्थापना पिछे नाम परिर्वतन भएर गाउँ विकास सिमिति भयो । नेपाल सरकार मन्त्रिपरिषद  निर्णयबाट  २०७१ मा ६१ नयाँ नगरपालिका घोषणा गर्दा तत्कालिन मंगलबारे र धुसेनी गाउँ विकास सिमितिहरू मिलाएर देउमाई नगरपालिकाकाे गठन भएको थियो। नेपालको संविधान २०७२ जारी भए पछि नेपालको पुनः संरचना गर्न साविककाे देउमाई नगरपालिकामा यस आसपासका चमैता, सांग्रुम्बा, शान्तिडाडा, शिध्धिथुम्का र जितपुर गा.वि.स.लाई गाभेर हाल को देउमाई नगरपालिका  २०७३ सालमा घाेषणा भएकाे हो । इलाम जिल्लाको मध्य र पश्चिम भेगमा अवस्थित देउमाई नगरपालिका नामकरण यस नगरपालिकाको पश्चिमी  सिमानामा पर्ने इलाम जिल्ला को चार माई मध्येको एक “देउमाई नदि” को नाम बाट राखिएकाे हो । यस देउमाई नदिको स्थानिय क्षेत्रमा ठूलाे धार्मिक महत्व रहेको छ । 

 

   २.२. भौगोिलक अवस्थिति (सीमाना) र  क्षेत्रफल : प्रदेश नं. १ को इलाम जिल्लामा अवस्थित यस देउमाई नगरपालिका  िवश्व मानचित्रमा २६.८१६४१३° देखि २७.०४४७५७° उत्तरी अक्षांस र ८७.७४४८९४° देखि ८८.८८९८७७° पूर्विय देशान्तर को विचमा पर्दछ। नगरपालिकाकाे  कुल क्षेत्रफल १९१.६३ वर्ग कि.मि रहेको छ र समुद्री  सतह देखि २५० मिटर देखि २७०० मिटर सम्म अवस्थित छ । नेपालको कुल भूभाग को ०.१३०२ प्रतिशत र इलाम जिल्ला को ११.२२ प्रतिशत भूभाग यस नगरपालिकाले ओगटेको छ । यस नगरपालिकाकाे पूर्वमा इलाम नगरपालिका; पश्चिममा फाकफोकथुम र मांगसेबुंग गाउँपालिका; उत्तरमा पाँचथर जिल्ला  र  दिक्षिणमा माई नगरपालिका रहेको छ ।